الهیات معنویتِ سلامت در حکمت متعالیه (بازسازی وجودشناختی مفهوم سلامت بر اساس فلسفۀ ملاصدرا)

•   آرشیو : نسخه تابستان 1405
•   کد پذیرش : 15449
•   موضوع : سایرشاخه‌ها
• نویسنده/گان : | محمد کرمی
•   زبان : فارسی
•   نوع مقاله : پژوهشی
•   چکیده مقاله به فارسی : مفهوم «سلامت» در جهان معاصر عمدتاً در چارچوب پزشکی زیستی و روان‌شناسی سلامت تعریف می‌شود و غالباً به‌عنوان وضعیتی متشکل از سلامت جسمی، روانی، اجتماعی و معنوی تلقی می‌گردد. با این حال، این رویکردها همچنان در پارادایم انسان‌شناسی مدرن باقی مانده و معنویت را به‌مثابه یکی از ابعاد یا ابزارهای سلامت در نظر می‌گیرند. پژوهش حاضر با رویکردی فلسفی ـ وجودشناختی و با تکیه بر حکمت متعالیه ملاصدرا، تلاش می‌کند نسبت میان سلامت و معنویت را از بنیان بازسازی کند. مسئلۀ اصلی پژوهش آن است که آیا در حکمت متعالیه می‌توان سلامت را نه به‌عنوان وضعیتی زیستی ـ روانی، بلکه به‌عنوان نحوه‌ای از تحقق وجود انسانی در مسیر کمال و قرب الهی تبیین کرد؟ روش پژوهش، تحلیلی ـ استنباطی و مبتنی بر مطالعۀ متون اصلی ملاصدرا، شروح حکمت متعالیه و پژوهش‌های جدید فارسی، عربی و انگلیسی است. یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که بر اساس اصولی چون اصالت وجود، تشکیک وجود، حرکت جوهری، جسمانیةالحدوث و روحانیةالبقاء بودن نفس و اتحاد نفس و بدن، سلامت انسانی نوعی فرآیند اشتداد وجودی است که در آن نفس از مراتب نازل مادی به مراتب عقلانی و الهی صعود می‌کند. در این چارچوب، بیماری نیز نه صرفاً اختلال جسمانی، بلکه نوعی ضعف وجودی، پراکندگی نفس و انقطاع از حقیقت تلقی می‌شود. بر این اساس، مقاله مفهوم «معنویتِ سلامت» را به‌جای «سلامت معنوی» پیشنهاد می‌کند؛ مفهومی که در آن معنویت نه بخشی از سلامت، بلکه حقیقت و ساختار وجودی آن است.
•   لیست منابع : [1] آذربایجانی، مسعود. (۱۳۹۱). معنای زندگی در حکمت متعالیه. تهران: سمت.
  [2] ابن‌سینا. (۱۴۰۴ق). الشفاء. قم: منشورات بیدار.
  [3] جوادی آملی، عبدالله. (۱۳۸۹). انسان در اسلام. قم: اسراء.
  [4] سبزواری، ملاهادی. (۱۴۱۳ق). شرح المنظومة. قم: نشر ناب.
  [5] طباطبایی، محمدحسین. (۱۳۹۰). المیزان فی تفسیر القرآن. قم: دفتر انتشارات اسلامی.
  [6] طه عبدالرحمن. (۲۰۱۲). روح الحداثة. بیروت: المركز الثقافی العربی.
  [7] ملاصدرا، صدرالدین محمد. (۱۳۶۰). الشواهد الربوبیة. تهران: انجمن حکمت و فلسفه ایران.
  [8] ملاصدرا، صدرالدین محمد. (۱۳۸۲). الحکمة المتعالیة فی الأسفار الأربعة العقلیة. تهران: دارالکتب الإسلامیة.
  [9] Frankl, Viktor E. (1984). Man’s Search for Meaning. Boston: Beacon Press. Fourth Edition. https://antilogicalism.com/wp-content/uploads/2017/07/mans-search-for-meaning.pdf
  [10] Foucault, Michel. (1973). The Birth of the Clinic. New York: Vintage Books. https://monoskop.org/images/9/92/Foucault_Michel_The_Birth_of_the_Clinic_1976.pdf
  [11] Koenig H. G. (2012). Religion, spirituality, and health: the research and clinical implications. ISRN psychiatry, 2012, 278730. https://doi.org/10.5402/2012/278730.
  [12] Yıldırım, A. (2021). RELIGION & THE ORDER OF NATURE, By Seyyed Hossein Nasr. New York: Oxford University Press. International Journal of Islamic Sufism. https://doi.org/10.30546/2789-1992.
  [13] Canguilhem, Georges. (1991). The Normal and the Pathological. New York: Zone Books.
  [14] https://monoskop.org/images/b/b6/Canguilhem_Georges_The_Normal_and_the_Pathologic_1991.pdf
•   کلمات کلیدی به فارسی : حکمت متعالیه، سلامت وجودی، معنویت، اصالت وجود، حرکت جوهری، الهیات سلامت، انسان‌شناسی فلسفی
•   چکیده مقاله به انگلیسی : Abstract
  Contemporary understandings of health are largely shaped by biomedical and psychological paradigms, which define health as a combination of physical, mental, social, and spiritual well-being. Nevertheless, these approaches remain grounded in modern anthropology and treat spirituality as merely one dimension of health. Drawing upon Mullā Ṣadrā’s Transcendent Theosophy, this study offers an ontological reconstruction of the relationship between health and spirituality. Using an analytical and interpretive method based on Ṣadrian texts and contemporary scholarship, it examines whether health can be understood not as a biological or psychological condition, but as a mode of human existence oriented toward perfection and proximity to God. The findings indicate that, according to principles such as the primacy of existence, the gradation of being, substantial motion, and the soul’s corporeal origination and spiritual subsistence, health is an existential process of intensification through which the soul ascends from material to intellectual and divine levels of being. Conversely, illness signifies a form of existential deficiency and alienation from ultimate reality. The study therefore proposes the concept of “health spirituality” rather than “spiritual health,” arguing that spirituality is not a component of health but its ontological foundation and deepest reality.
•   کلمات کلیدی به انگلیسی : Transcendent Theosophy, Existential Health, Spirituality, Primacy of Existence, Substantial Motion, Theology of Health, Philosophical Anthropology.
•  صفحات : 27-40
•   دانلود فایل ( 916.36 KB )