بررسی گذار قدرت در نظم بین‌الملل: تحلیل رقابت استراتژیک چین و ایالات‌متحده و پیامدهای آن برای نظم بین‌الملل

•   آرشیو : نسخه بهار 1405
•   کد پذیرش : 15443
•   موضوع : علوم سیاسی
• نویسنده/گان : | حامد ملکی ده‌پارت، احمدرضا حیدریان
•   زبان : فارسی
•   نوع مقاله : پژوهشی
•   چکیده مقاله به فارسی : این پژوهش با هدف واکاوی یکی از مهم‌ترین تحولات ساختاری در سیاست بین‌الملل معاصر، یعنی «گذار قدرت» و رقابت استراتژیک میان ایالات متحده آمریکا به عنوان قدرت مستقر و چین به عنوان قدرت نوظهور تدوین شده است. مسئله اصلی تحقیق بر این پرسش استوار است که رقابت میان این دو کنشگر در ابعاد مختلف ژئوپلیتیک، اقتصادی، تکنولوژیک و نهادی، چگونه نظم بین‌الملل لیبرال را با چالش مواجه کرده و چه آینده‌ای را برای حکمرانی جهانی رقم خواهد زد. روش‌شناسی این تحقیق مبتنی بر رویکرد تحلیلی-توصیفی و بهره‌گیری از نظریات «گذار قدرت» و «تله توسیدید» است. یافته‌ها نشان می‌دهد که رقابت کنونی فراتر از یک تضاد تجاری ساده، بر سر بازتعریف قواعد بین‌المللی و کسب برتری در حوزه‌های راهبردی مانند هوش مصنوعی و نیمه‌هادی‌هاست. در حالی که ایالات متحده بر حفظ نظم مستقر و اتحادهای سنتی تأکید دارد، چین با طرح‌هایی نظیر «کمربند-راه» و ایجاد نهادهای موازی، در پی ایجاد نظمی چندقطبی با ویژگی‌های بومی است. این پژوهش در هشت بخش مجزا، ابعاد این رقابت را از دریای جنوبی چین تا جنگ سرد تکنولوژیک واکاوی کرده و به این نتیجه می‌رسد که جهان در حال ورود به دورانی از «چندجانبه‌گرایی تکه‌تکه شده» است. پیامد این گذار، نه تنها تغییر در موازنه نظامی، بلکه دگردیسی در زنجیره‌های تأمین جهانی و امنیت انرژی خواهد بود. در نهایت، سناریوهای پیش‌رو میان تقابل سخت و یا همزیستی رقابتی نوسان دارد که هر یک الزامات خاصی را برای بازیگران فرعی در نظام بین‌الملل ایجاب می‌کند.
•   لیست منابع : [1] Allison, G. (2017). Destined for War: Can America and China Escape Thucydides’s Trap?. New York, NY: Houghton Mifflin Harcourt.
  [2] Bader, J. A. (2016). U.S.-China Relations: Is It Strategic Competition or Something Else?. Brookings Institution Report.
  [3] Campbell, K. M. (2016). The Pivot: The Future of American Statecraft in Asia. New York, NY: PublicAffairs.
  [4] Doshi, R. (2021). The Long Game: China’s Grand Strategy to Displace American Order. Oxford University Press.
  [5] Economy, E. C. (2022). The World According to China. Polity Press.
  [6] Friedberg, A. L. (2011). A Contest for Supremacy: China, America, and the Struggle for Mastery in Asia. W. W. Norton & Company.
  [7] Ikenberry, G. J. (2018). The End of Liberal International Order?. International Affairs, 94(1), 7-23.
  [8] Ikenberry, G. J. (2020). A World Safe for Democracy: Liberal Internationalism and the Crises of Global Order. Yale University Press.
  [9] Mazarr, M. J. (2022). Understanding Competition: Great Power Rivalry in a Changing International Order. RAND Corporation.
  [10] Mearsheimer, J. J. (2014). The Tragedy of Great Power Politics. W. W. Norton & Company.
  [11] Nye, J. S. (2015). Is the American Century Over?. Cambridge, UK: Polity Press.
  [12] Organski, A. F. K., & Kugler, J. (1980). The War Ledger. Chicago, IL: University of Chicago Press.
  [13] Shambaugh, D. (2020). China and the World. Oxford University Press
•   کلمات کلیدی به فارسی : گذار قدرت، رقابت استراتژیک، چین و آمریکا، نظم بین‌الملل، تله توسیدید.
•   چکیده مقاله به انگلیسی : This study examines one of the most significant structural transformations in contemporary international politics, namely the phenomenon of power transition and the strategic competition between the United States, as the established hegemonic power, and China, as the emerging global power. The central research question investigates how the multidimensional rivalry between these two actors—encompassing geopolitical, economic, technological, and institutional dimensions—has challenged the liberal international order and shaped the future trajectory of global governance. The study adopts a descriptive-analytical methodology grounded in the theoretical frameworks of Power Transition Theory and the Thucydides Trap. The findings demonstrate that the ongoing rivalry extends far beyond a conventional trade dispute; rather, it represents a contest over the redefinition of international norms and institutions, as well as the pursuit of strategic supremacy in critical domains such as artificial intelligence, semiconductor technologies, and other emerging technologies. While the United States seeks to preserve the existing liberal international order through the reinforcement of traditional alliances and established institutions, China endeavors to promote a more multipolar international order by advancing initiatives such as the Belt and Road Initiative (BRI) and establishing parallel international institutions that reflect its own developmental and governance preferences. Structured into eight thematic sections, this research explores the various dimensions of Sino–American strategic competition, ranging from disputes in the South China Sea to the emerging technological Cold War. The study concludes that the international system is entering an era characterized by fragmented multilateralism, in which competing institutional arrangements increasingly coexist. The consequences of this power transition extend beyond shifts in the military balance of power to encompass profound transformations in global supply chains, international trade, technological governance, and energy security. Ultimately, the future international order is likely to oscillate between two principal scenarios: intensified strategic confrontation and competitive coexistence, each carrying distinct strategic implications for secondary and middle powers within the evolving international system.
•   کلمات کلیدی به انگلیسی : Power Transition, Strategic Competition, China–United States Relations, International Order, Thucydides Trap.
•  صفحات : 51-62
•   دانلود فایل ( 514.36 KB )