معاد جسمانی از دیدگاه عبدالله جوادی آملی و محمد صالح ابن‌عُثَیمین (مطالعه تطبیقی)

•   آرشیو : نسخه زمستان 1404
•   کد پذیرش : 15429
•   موضوع : سایر شاخه‌ها
• نویسنده/گان : | فاطمه‌زهرا دریکوند، مصطفی سلطانی
•   زبان : فارسی
•   نوع مقاله : پژوهشی
•   چکیده مقاله به فارسی : معاد جسمانی یکی از اساسی‌ترین آموزه‌های اعتقادی اسلام است که همواره کانون مباحث کلامی و فلسفی بوده و تبیین کیفیت تحقق آن، محل اختلاف میان مکاتب مختلف اسلامی است. مسئله اصلی پژوهش، بررسی و مقایسه مبانی نظری کیفیت معاد جسمانی در اندیشه دو متفکر معاصر اسلامی، یعنی جوادی آملی (متفکر شیعی معاصر) و ابن‌عُثَیمین (عالم سلفی معاصر) است. پژوهش حاضر با روش توصیفی ـ تحلیلی و رویکرد تطبیقی، و بر پایه مطالعات کتابخانه‌ای و تحلیل متون اصیل دو اندیشمند انجام گرفته است. در بخش مبانی نظری، ابتدا دیدگاه جوادی آملی مبنی بر اتحاد بدن عنصری و مثالی در معاد، و سپس دیدگاه ابن‌عثیمین در اثبات معاد جسمانی بر اساس حفظ هویت عنصری بدن و نفی کامل تأویل جسمانیت، مورد بررسی قرار گرفت. تحلیل تطبیقی نشان داد که تفاوت اصلی این دو دیدگاه در نحوه تفسیر «بدن» در عالم آخرت و پذیرش نقش بدن مثالی نهفته است. جوادی آملی با تکیه بر مبانی حکمت متعالیه، قائل به تحقق معاد جسمانی در قالب جسمانیتی متعالی و متناسب با نشئه آخرت است که در آن، بدن عنصری دنیوی در پیوند با بدن مثالی تداوم می‌یابد، در حالی که ابن‌عثیمین با رویکردی نقلی-ظاهری، بر عینیت و تکرار همان بدن دنیوی تأکید می‌ورزد. نتیجه پژوهش حاکی از آن است که اختلاف بنیادین این دو دیدگاه در تفسیر ماهیت «بدن» در آخرت و نقش بدن مثالی نهفته است؛ اختلافی که پیامدهای مهمی در تبیین هویت انسان اخروی، کیفیت بقاء و فهم نعمت‌ها و عذاب‌های آخرتی به همراه دارد.
•   لیست منابع : [1] قرآن کریم.
  [2] احمدی، احمد. (۱۳۹۸). بررسی تطبیقی مبانی معادشناسی در حکمت متعالیه و کلام جدید. فصلنامه پژوهش‌های کلامی، ۱۵.
  [3] جوادی آملی، عبدالله. (۱۳۸۶). رحیق مختوم. قم: مرکز نشر اسراء.
  [4] جوادی آملی، عبدالله. (۱۳۸۹). تفسیر تسنیم. قم: مرکز نشر اسراء.
  [5] جوادی آملی، عبدالله. (۱۳۹۵). معادشناسی. قم: مرکز نشر اسراء.
  [6] سبحانی، جعفر. (۱۳۸۵). معاد در نگاه اسلام. قم: مؤسسه امام صادق(ع).
  [7] صدرالدین شیرازی، محمد بن ابراهیم (ملاصدرا). (۱۳۸۴). الحکمة المتعالیة فی الأسفار العقلیة الأربعة. قم: دار إحیاء التراث.
  [8] ابن‌عُثَیمین، محمد بن صالح. (۱۴۱۳ق). مجموع فتاوی ورسائل فضیلة الشیخ محمد بن صالح العثیمین. ریاض: دارالوطن.
  [9] ابن‌عُثَیمین، محمد بن صالح. (۱۴۲۰ق). شرح العقیدة الواسطیة. ریاض: دارالثریا.
  [10] ابن‌عُثَیمین، محمد بن صالح. (۱۴۲۱ق). شرح العقیدة الطحاویة. ریاض: دارالثریا.
  [11] طحاوی، احمد بن محمد. (بی‌تا). العقیدة الطحاویة. بیروت: دار ابن‌حزم.
•   کلمات کلیدی به فارسی : معاد جسمانی، جوادی آملی، ابن‌عثیمین، بدن مثالی، کلام تطبیقی.
•   چکیده مقاله به انگلیسی : Physical resurrection is one of the most basic religious teachings of Islam, which has always been the focus of theological and philosophical discussions, and the explanation of the quality of its realization is a point of disagreement between different Islamic schools. The main problem of the research is to examine and compare the theoretical foundations of the quality of physical resurrection in the thought of two contemporary Islamic thinkers, namely Javadi Amoli (contemporary Shiite thinker) and Ibn Uthaymeen (contemporary Salafi scholar). The current research has been carried out with a descriptive-analytical method and a comparative approach, based on library studies and the analysis of the original texts of two thinkers. In the theoretical foundations section, first, Javadi Amoli's view of the unity of the elemental and ideal body in the resurrection, and then Ibn Uthaymeen's view of proving the bodily resurrection based on the preservation of the elemental identity of the body and the complete negation of the interpretation of corporeality were examined. The comparative analysis showed that the main difference between these two views lies in the interpretation of the "body" in the world of the hereafter and the acceptance of the role of the exemplary body. Relying on the foundations of transcendental wisdom, Javadi Amoli believes in the realization of physical resurrection in the form of a transcendent physicality and corresponding to the ecstasy of the afterlife, in which the worldly elemental body continues in connection with an exemplary body, while Ibn Uthaymeen emphasizes the objectivity and repetition of the same worldly body. The result of the research indicates that the fundamental difference between these two views lies in the interpretation of the nature of the "body" in the hereafter and the role of the ideal body; A difference that has important consequences in explaining the identity of the human being in the afterlife, the quality of survival and the understanding of the blessings and punishments of the hereafter.
•   کلمات کلیدی به انگلیسی : Ma'ad al-Khatami, Javadi Amoli, Ibn Uthaymeen, the ideal body, the comparative word
•  صفحات : 27-36
•   دانلود فایل ( 487.66 KB )