اخلاق کاربردی حضور و تبلیغ مبلغان دینی در شبکه‌های اجتماعی بیگانه با تاکید بر جهاد تبیین

•   آرشیو : نسخه بهار 1402
•   کد پذیرش : 1368
•   موضوع : سایر شاخه ها
• نویسنده/گان : | حسین حاجی زاده، حسین حاجی پور، حسین دلدارفروتقه
•   زبان : فارسی
•   نوع مقاله : پژوهشی
•   چکیده مقاله به فارسی : حضور گسترده کاربران ایرانی در شبکه‌های اجتماعی بیگانه از یک سو، و ضرورت جهاد تبیین از سوی دیگر، مبلغان دینی را با این چالش مواجهه می‌نماید که آیا حضور و تبیین معارف اسلامی در شبکه‌های اجتماعی بیگانه ضرورت می‌یابد یا اخلاقا مجاز به حضور در چنین عرصه‌هایی نیستند؟ پژوهش حاضر بر اساس روش تحلیلی از منظر اخلاق کاربردی و با رویکرد اسلامی در صد پاسخ به سوال مذکور بوده و بدین نتیجه رسیده که هرچند طبق اصول اخلاقی نظیر امر به‌معروف و نهی ‌از منکر، تعلیم، خیرخواهی، حمایت‌گری و شفاف‌سازی جهاد تبیین در شبکه‌های اجتماعی ضرورت می‌یابد، اما بر اساس قواعد فقهی و اخلاقی نظیر حرمت شایعه‌پراکنی، نفی سبیل، حرمت اعانه بر اثم، قلع ماده فساد، و دفع ضرر محتمل، به دلیل آنکه هدف، وسیله را توجیه نمی‌کند، حضور در شبکه‌های اجتماعی بیگانه اخلاقا صحیح نیست و مجوزی برای جهاد تبیین در آن عرصه‌ها صادر نمی‌کند. راه برون رفت از چنین چالشی، ضمن حضور هوشمندانه و دعوت تشکیلاتی کاربران به شبکه‌های اجتماعی داخلی، مطالبه جدی از دولت اسلامی جهت تقویت زیرساخت‌ها و جذابیت بخشیدن به شبکه‌های اجتماعی داخلی با تولید محتوای مناسب است. بر این نکته تأکید می‌شود که ساختار رسانه‌های مدرن به گونه‌ای است که جهاد تبیین در فضای مجازی بیگانه اثری معکوس در ذهنیت مخاطب ایجاد خواهد نمود.
•   لیست منابع : [1] آلموندا، برندا و حامد حاجی‌حیدری، اخلاق کاربردی، راهبرد یاس، شماره۹، ص۲۱۴-۲۳۳.
  [2] ابن منظور، محمد، لسان‌العرب، تصحیح علی شیری، بیروت، داراحیاءالتراث العربی، ۱۴۰۸ق.
  [3] احمدی، مجید و عیسی زارعی، مأخذشناسی شبکه‌های اجتماعی، مطالعات جوان و رسانه، تابستان ۱۳۹۱، شماره۵، ص۱۳۳-۱۴۷.
  [4] احیایی، پویان و مرتضی مبارک بخشایش، تحلیل رابطه استفاده از شبکه اجتماعی فیسبوک با هویت جنسیتی در بین دانشجویان دانشگاه تبریز،مطالعات جامعه شناسی، تابستان۱۳۹۴، شماره۲۷، ص۴۱-۶۲.
  [5] اسلامی، علی و زهرا جهانگیر، ‎شبکه های اجتماعی مجازی؛آسیب شناسی روانی و فرهنگی در خانواده، اولین کنفرانس بین المللی فرهنگ آسیب شناسی روانی و تربیت ، ۱۳۹۶.
  [6] امام خامنه‌ای، سیدعلی، بیانات، پايگاه اطلاع‌رسانی دفتر حفظ و نشر آثار حضرت آيت‌الله‌العظمی سيدعلی خامنه‌ای (مد‌ظله‌العالی).
  [7] امام خمينى،روح اللّه موسوى، تحريرالوسيلة،تهران،موسسه تنظیم ونشرآثار امام خمینی،۱۳۸۴.
  [8] اميري، حشمت، سلطه فرانوین فرهنگی، مطالعات فرهنگ-ارتباطات، زمستان۱۳۸۸، شماره۴۰، ص۳۵-۶۰.
  [9] برادران نیکو، محمدامین و آرش موسوی، اخلاق در شبکه های اجتماعی دیجیتال: دفاع از اخلاق فضیلت ، پژوهش نامه اخلاق، بهار۱۳۹۶، شماره ۳۵.
  [10] پناهیان، علیرضا و محمود مقدمی، محمود، بررسی موانع، کاستی ها و اولویت ها در جهاد تبیین، مبلغان، اردیبهشت و خرداد۱۴۰۱، شماره۳۷۶،ص۸۹-۱۰۳.
  [11] پورنقدی، بهزاد، اخلاق در فناوری اطلاعات و آسیب شناسی اخلاق ارتباطات ، اخلاق در علوم و فناوری، بهار و تابستان ۱۳۸۸، شماره۱۰
  [12] جوادی آملی، عبدالله، تفسیر تسنیم، قم، اسراء، ۱۳۷۹.
  [13] حاجی پور، حسین، شاخص‌های اخلاقی اقناع و تبلیغ دینی«شاخص‌های اخلاقی در کاربست‌شیوه‌های اقناع در مسائل دینی»،قم، نشر انصاریان، ۱۳۹۹.
  [14] حاجی پور، حسین و هادی صادقی، نقش دولت اسلامی در اقناع افکار عمومی با تاکید بر الگوی اخلاقی رسانه‌ها، سیاست متعالیه بهار۱۴۰۰،شماره۳۲،ص۱۸۶-۲۰۵.
  [15] حسین پور، جعفر، بررسی تاثیر شبکه اجتماعی مجازی فیسبوک بر بالابردن سرمایه اجتماعی در جامعه، علوم خبری، زمستان۱۳۹۶، شماره ۲۴، ص۵۵-۸۸.
  [16] حسین‌زاده، محمدصالح، بررسی و تحلیل نقش فرهنگی رسانه‌های جبهه مقاومت در مدیریت افکار عمومی(مطالعه موردی: بحران سوریه)، فصلنامه مطالعات رسانه‌ای، شماره۳، ص۳۳-۵۰.
  [17] خاتمی، سید احمد، جهاد تبیین «قسمت اول»، مبلغان، اسفند و فروردین۱۴۰۱، ص۵۳-۶۰.
  [18] خالقی بایگی، عزیز و دیگران، نفی سلطه‌گری و سلطه‌پذیری در آیات۲۷۹ بقره، ۱۴۱نساء و ۸۳قصص، آموزه‌های قرآنی، پاییز و زمستان۱۳۹۸، شماره۳۰، ص۱۵۵-۱۸۰.
  [19] خزاعی، زهرا، اخلاق کاربردی: ماهیت، روش‌ها و چالش‌ها، پژوهش‌های فلسفی کلامی، پاییز۱۳۸۶، شماره۳۳، ص۱۷۵-۲۰۶.
  [20] خلعتبری، محمدحسن و افسانه مظفری، بررسی ابعاد بروز و ظهور پلتفرم کلاب هاوس در ایران، مطالعات رسانه ای، زمستان ۱۳۹۹، شماره۵۱، ص۷-۱۸.
  [21] رحمان‌زاده، سیدعلی، کارکرد‌های شبکه‌های اجتماعی مجازی در عصر جهانی شدن، مطالعات راهبردی سیاستگذاری عمومی، زمستان۱۳۸۹، شماره۱، ص۴۹-۷۳.
  [22] رسول‌زاده اقدم، صمد و دیگران، تحلیل رابطه حضور در شبکه اجتماعی فیس بوک و انزوای اجتماعی در بین جوانان شهر تبریز، توسعه اجتماعی،تابستان۱۳۹۳،دوره۸، شماره۴، ص۱۳۳-۱۵۴.
  [23] رضائیان، زهرا، تاثیرات شبکه‌های اجتماعی، مطالعات قرآنی جامعه، تیر۱۳۹۳، شماره۱۱۰، ص۴۸-۵۱.
  [24] ریمون، آرون و باقر پرهام، مراحل اساسی سیر اندیشه در جامعه‌شناسی، شرکت انتشارات علمی فرهنگی،۱۳۸۴.
  [25] زارعی، سعدالله، جهاد تبیین و شبهه سازی خارجی تا شبهه افکنی خانگی، پاسدار اسلام، زمستان۱۴۰۰، شماره ۴۷۵ و ۴۷۶، ص۲۴-۳۹.
  [26] زلفعلی فام، جعفر و دیگران، پدیدارشناسی اخلاق اجتماعی کاربران شبکه‌های اجتماعی مجازی، فصلنامه پژوهش‌های ارتباطی، ۱۳۹۷، شماره۲، ص۱۵۵-۱۸۵.
  [27] شاملی، علی‌اکبر، نظارت خانواده بر اطلاعات و ارتباطات فرزندان در شبکه های اجتماعی از منظر اخلاق ، اخلاق ، زمستان۱۳۹۶، شماره ۴.
  [28] شریفی، احمدحسین، آیین زندگی«اخلاق کاربردی»، قم، معارف، ۱۳۹۶.
  [29] شكاری نمین، شیدا و ابراهیم حاجیانی، بررسی ‎تاثیر‏ شبکه های اجتماعی مجازی (فیس بوک) بر سبک زندگی جوانان، مدیریت فرهنگی، زمستان۱۳۹۳، دوره ۸،شماره۲۶، ص۶۳-۱۷۹.
  [30] شیبانی، محمد و دیگران، درآمدی بر مبانی فقهی استفاده از شبکه های اجتماعی، جستارهای فقهی و اصولی، زمستان۱۳۹۷، شماره۱۳.
  [31] عبدالرحمانی، رضا و دیگران، ٰتحلیل محتوای امنیتی پیام‌های شبکه اجتماعی تلگرام، راهبرد، زمستان۱۳۹۷، شماره ۸۹، ص۱۲۵-۱۵۰.
  [32] عبداللهی نژاد، علیرضا و دیگران، ٰرسانه‌های اجتماعی و مشارکت سیاسی در انتخابات (رابطه استفاده از فیس‌بوک، تلگرام و اینستاگرام و مشارکت سیاسی دانشجویان در انتخابات هفتم اسفند۱۳۹۴، مطالعات رسانه‌های نوین، بهار۱۳۹۵، شماره۵، ص۳۳-۷۴.
  [33] علی‌بابایی، غلامرضا، فرهنگ علوم سیاسی، ویس، ۱۳۶۹.
  [34] عمانی، مهدی و دیگران، جهاد تبیین؛ راهبردی پیشگیرانه در قبال تفکر اجباری ناشی از فناوری هارپ رهیافتهای نوین در مدیریت جهادی و حکمرانی اسلامی، فروردین۱۴۰۱، دوره۲، شماره۵
  [35] غنی زاده، مصطفی، شناسایی خرده فرهنگ های نمایشی و چگونگی اشاعه هنجار در شبکه اجتماعی اینستاگرام ، مطالعات رسانه‌ای، تابستان۱۳۹۸، شماره۴۵، ص۶۳-۸۱.
  [36] فرامرز قراملکی، احد، اخلاق کاربردی در ایران و اسلام، تهران، پژوهشگاه مطالعات فرهنگی و اجتماعی، ۱۳۸۹.
  [37] فراهانی، محمد و دیگران، مطالعه تطبیقی نقش شبکه های اجتماعی در سبک زندگی اسلامی ایرانی از دیدگاه شهروندان و مدیران فرهنگی شهر تهران‎، تحقیقات رسانه، تابستان ۱۳۹۷ ، شماره۲.
  [38] فولادفر، پویان، آینده شبکه‌های اجتماعی، آفاق علوم انسانی، اسفند۱۳۹۹، شماره۴۷، ص۹۱-۱۱۳.
  [39] کریمی، حسین، حقوق اخلاقی و جایگاه آن در فضای مجازی ، نشریه اخلاق، زمستان ۱۳۹۵، شماره۴.
  [40] کلست، گورن و محمدجواد موحدی، اطلاعات حکمت و معرفت، بهمن۱۳۹۶. شماره؟، ص؟
  [41] کوشکی، محمدصادق، جهادتبیین: چیستی و چرایی، پاسدار اسلام، تیر۱۴۰۱، شماره۴۷۷و۴۷۸
  [42] کهرودی، زهرا، اخلاق حرفه ای در شبکه های اجتماعی، دومین کنفرانس بین المللی روانشناسی علوم تربیتی و سبک زندگی ۱۳۹۴.
  [43] محسنی، هدی السادات و زهرا سهرابی، آسیب شناسی شبکه های اجتماعی، سومین همایش ملی روان شناسی مدرسه، ۱۳۹۵.
  [44] محمدپور، سعید، چالش های اخلاقی در فضای مجازی و راهکارهای مقابله با آن، اولین همایش ملی اخلاق کاربردی در سیره ائمه اطهار ‎(علیه‏ السلام) با تاکید بر آموزه های رضوی (ع) (چالشها. فرصت ها و راهکارها)،۱۳۹۶
  [45] محمدی برزگر، جعفر، چالش‌های پیشگیری انتظامی و اجتماعی از جرایم رسانه‌های نوپدید؛(مورد مطالعه اتاق‌های گفتگوی کلاب هاوس)، پژوهش های دانش انتظامی، بهار۱۴۰۱، شماره۹۴، ص۶۵-۹۳.
  [46] محمودی، مهدی و صمد مشیری گمچی، کارکردهای شبکه‌های اجتماعی مجازی برای آموزش در نظام آموزش عالی، مطالعات روان‌شناسی و علوم تربیتی، بهار۱۳۹۸، شماره۳۹، ص۱۰۵-۱۱۴.
  [47] مقدمی شهیدانی، سهراب، جهاد تبیین و کالبدشکافی پروژه تطهیر پهلوی،کیهان فرهنگی، بهمن و اسفند۱۴۰۰، شماره۴۲۰ و ۴۲۱، ص۴۳-۴۷
  [48] موسوی، سیدمحمد و دیگران، جایگاه رسانه‌های جدید در تحولات اخیر خاورمیانه (مطالعه موردی کشورمصر)، پژوهش‌های ارتباطی، پاییز۱۳۹۲۷ شماره۷۵، ص۱۵-۳۴.
  [49] مهری، بهار و محمدجواد میژنی، رسانه های اجتماعی و هویت جهانی؛ مطالعه پلتفرم اینستاگرام، رسانه، پاییز و زمستان ۱۳۹۹، شماره۱۰۱، ص۱۴۳-۱۵۷.
  [50] نعمتی فر، نصرت اله و دیگران، سطح سواد رسانه‌ای در کاربران رسانه های اجتماعی (مطالعه موردی شبکه اجتماعی تلگرام)، مطالعات رسانه‌های نوین، زمستان۱۳۹۷، شماره۱۶، ص۱۴۳-۱۷۵.
  [51] نقیب‌زاده، احمد، درآمدی بر جامعه‌شناسی سیاسی، مهر ۱۳۸۵، شماره؟، ص؟
  [52] یار احمدزهی، محمدحسین و زهرا آذرکیش، آسیب شناسی حضور در شبکه های اجتماعی در محیط کار، همایش ملی روانشناسی و مدیریت آسیب های اجتماعی، ۱۳۹۴، ص؟
  [53] هاشمی فشارکی، سید جواد، الزام رسانه ها به ایفای فریضه جهاد تبیین، کیهان فرهنگی، فروردین و اردیبهشت۱۴۰۱، شماره۴۳۴.
  [54] کهوند،محمد ومحمد مهدی فجری،پرتگاه های حقیقی در فضای مجازی:تأملی برگناهان در بستر فضای مجازی،مهر امیر المومینن،قم،1397
  [55] موسوی خمینی،سیدروح الله،کتاب البیع،چ اول،موسسه تنظیم ونشر آثار امام خمینی،تهران،1421ق
  [56] مکارم شیرازی،ناصر،القواعدالفقهیه،چ سوم،مدرسه الامام امیرالمومنین،قم،1411ق
  [57] عمیدزنجانی،عباسعلی،قواعدفقه بخش حقوق عمومی،چ سوم،سمت،تهران 1390
  [58] بجنوردی،سیدمحمد،قواعدفقهیه،چ سوم،موسسه عروج،تهران،1401ق
  [59] شیخ الاسلامی،محمدعلی،واکاوی معنا ومفهوم اعانه براثم در آرای فقهای امامیه،مطالعات اسلامی؛فقه واصول،تابستان1394،ص135-158
  [60] محب الرحمان،محمد علی وعلی مظهر قراملکی ومحمد مهدی محب الرحمان،قاعده حسم در مستندات فقهی امامیه،فقه واصول دانشگاه فردوسی مشهد،پاییز1399،ص113-130
  [61] جهانگیری کلوخی،محسن ومحمد شیبانی وعلی اصغرحسینی،درآمدی بر مبانی فقهی استفاده از شبکه های اجتماعی مجازی،جستارهای فقهی واصولی،زمستان1397،ص119-143
  [62] رهبر،علی،بیمِ موج:مهارت های زیست اخلاقی در فضای مجازی،قبسات،اصفهان،1395
  [63] صلح میرزایی،سعید،جهادتبیین در اندیشه حضرت آیت الله خامنه ای،انقلاب اسلامی،تهران 1400
  [64] مطهری،مرتضی،مجموعه آثار شهید مطهری،صدرا،تهران،1384
  [65] نراقی،ملااحمد،معراج السعاده،زهیر،چ اول،تهران،1388
  [66] جوادی آملی،مرتضی،مفاتیح الحیاة،اسراء،چ اول،قم،1391
  [67] پژوهشکده تحقیقات اسلامی سپاه،اصول اخلاق اجتماعی،سپاه پاسداران انقلاب اسلامی *نمایندگی ولی فقیه*مرکزتحقیقات اسلامی،تهران
  [68] محدثی،جواد،اخلاق معاشرت،بوستان کتاب،چ پنجم،قم،1382
  [69] حاجی پور،حسین،شاخصه های اخلاقی اقناع وتبلیغ دینی«شاخصه های اخلاقی در کاربست شیوه های اقناع در مسائل دینی»،انصاریان،چ اول،قم،1399
•   کلمات کلیدی به فارسی : اخلاق کاربردی، جهاد تبیین، مبلغان دینی، شبکه‌های اجتماعی، سلطه‌جویی و سلطه‌پذیری.
•   چکیده مقاله به انگلیسی : The widespread presence of Iranian users in foreign social networks on the one hand, and the necessity of explaining jihad on the other hand, confronts religious missionaries with the challenge of whether the presence and explanation of Islamic teachings in foreign social networks is necessary or morally permissible to be present in such arenas. are not? The current research is based on an analytical method from the perspective of applied ethics and with an Islamic approach, and has reached the conclusion that although according to moral principles such as the commandment of what is known and the prohibition of what is evil, education, benevolence, support and clarification of jihad, explanation in social networks It is necessary, but based on jurisprudence and moral rules such as the sanctity of spreading rumors, negation of mustaches, sanctity of contributing to evil, prevention of corruption, and prevention of possible harm, because the goal does not justify the means, it is not morally correct to be in foreign social networks. It does not issue a license for explanatory jihad in those fields. The way out of such a challenge, along with the intelligent presence and organizational invitation of users to internal social networks, is a serious demand from the Islamic State to strengthen the infrastructure and make internal social networks more attractive by producing suitable content. It is emphasized that the structure of modern media is such that the jihad of explanation in an alien virtual space will create a reverse effect on the mentality of the audience.
•   کلمات کلیدی به انگلیسی : Applied Ethics, Jihad of Clarification, Religious Preachers, Social Media, Domination and Subjugation
•  صفحات : 122-136
•   دانلود فایل ( 644.72 KB )